Savamala posle Miksera

Za prostor Savamale (Savamahale) godinama postoje planovi urbanizacije, prezentovani čak i u okviru novijih političkih kampanji u Srbiji, ali ni jedan od tih planova nikada nije sproveden. Svi beogradski planovi koji jesu sprovedeni zaobišli su Savamalu – da li iz tehničkih razloga, otpora socijalističkih vlasti prema nekadašnjem buržoaskom delu grada, ili nečeg trećeg. U njoj se održava status quo.

Mikser festival je međutim, nakon kompresije kreativnosti u okvirima Žitomlina, 2012. eksplodirao i raširio se po teritoriji Savamale, u koju je sa sobom povukao velik broj umetnika. Njegova uloga danas prevazilazi okvire vremenski ograničenog festivala – on postaje katalizator urbane regeneracije, a ta regeneracija istovremeno postaje njegova osnovna tema kroz debate, radionice, instalacije, izložbe… Njegov krajnji cilj jeste podizanje nivoa urbaniteta i životnog standarda na teritoriji Savamale.

Debata Projekti za Savamalu, u kojoj su učestvovali Maja Lalić, Ivan Kucina, Tim Rieniets iz Ciriha, Ljubo Georgiev iz Roterdama i američki arhitekta Glen Vajs dala je uvid u razloge i metode delovanja Miksera na lokaciji Savamale.

Prema istraživanju Failed architecture i arhitekte Maje Lalić, kreativne direktorke festivala, postoji nekoliko bitnih razloga koji su doveli Savamalu u sumorno stanje u kom se nalazi: izgradnja mosta Kralja Aleksandra (kasnije Brankovog mosta) koji prelazi preko nje, zatim velika razaranja tokom Drugog svetskog rata, i korišćenje Karađorđeve ulice kao tranzitnog saobraćajnog pravca, koji odseca Savamalu od ostatka grada.

Uz Mikser, i Goethe institut je pokrenuo projekat Urban Incubator: Belgrade, na čijem čelu je nemački urbanista Tim Rieniets, proistekao iz potrebe za preseljenjem kancelarija Goethe instituta na teritoriju Savamale. Njegov je stav da, pre ili kasnije, svaki deo grada koji se revitalizuje postaje mesto gentirifikacije. Goethe želi da proces revitalizacije inicira, ali da se iz njega povuče pre nego što proces gentrifikacije započne – sama inicijacija je ovde dovoljna, dok se u proces i rezultate gentrifikacije ne ulazi. Mikser, sa druge strane, rešenje vidi u mukotrpnijem i daleko emotivnijem, postepenom, nelinearnom unapređivanju urbaniteta Savamale – proces kome se ne zna trajanje, a rezultati isključivo zavise od angažovanosti učesnika.

Prema rečima Ivana Kucine, brojni su razlozi zbog kojih primena klasičnog metoda planiranja na Savamalu nije moguća – kako zbog ekonomske situacije, jer u Srbiji ne postoji ekonomska mašina koja postoji na zapadu, tako i zbog višegodišnje prakse nesprovođenja planova ni kada postoje, dok političari ne žele da se bave bilo čime što bi trajalo duže od njihovog mandata. Dodatan problem Mikseru predstavlja pretpostavljena “investitorska izgradnja” koja unosi potpuno strani sadržaj u osetljivu sredinu – stran po svom karakteru, profilu korisnika, načinu funkcionisanja…

Rešenje koje se nazire leži u stalnom bdenju nad lokacijom – konstantnoj interakciji umetnika, planera i arhitekata sa lokalnom zajednicom. U takvom ambijentu, neizbežne, ali u suštini poželjne investicije, ne bi morale biti destruktivne i mogle bi stvoriti uslove za održiv razvoj i novi život ove beogradske četvrti. U međuvremenu, problem Savamale rešava se u velikom krugu oko nje, nezavisno od Miksera – beogradskom obilaznicom.

Tekst i fotografije: Relja Ivanić

Pogled na most iz ulice Braće Krsmanović

"Krug" i u njemu debata



Uključi se u diskusiju
Dosadašnji komentari (0)

Ili se uloguj:


*Komentari se pregledaju pre objavljivanja