Periferni momenat

“A peripheral moment” je pogled na produktivnu deceniju eksperimentisanja sa arhitekturom i u arhitekturi u Hrvatskoj u periodu između raspada bivše Jugoslavije i postepene integracije u Evropsku Uniju. Autor Ivan Rupnik vodi čitaoca kroz nastanak i razvoj fascinantne arhitektonske scene na rubu ujedinjene Evrope, oslanjajući se na teoriju Ljube Karamana o periferiji kao nezavisnom prostoru umetničke produkcije u odnosu na centar, koncept arhitektonskog eksperimenta Manfreda Tafurija, i savremeno poimanje arhitektonskog biroa, na način na koji ga objašnjava Rem Koolhaas.

Sloboda periferije je, prema Karamanu, u njenoj udaljenosti od centra moći – u odsustvu jakih institucija, sistema nadzora, nedostatka materijalnih resursa i političkog autoriteta. Takvi uslovi, koji dugoročno planiranje čine gotovo neizvodljivim, a masovnu arhitektonsku produkciju nekvalitetnom, istovremeno podstiču inovacije, i stvaraju prilike za arhitekturu.

Prilika koju su iskoristili hrvatski arhitekti nije samo obezbeđivanje narudžbi (jer njih i nije bilo tako puno), već rekonceptualizacija arhitektonske prakse i stvaranje institucija poput UHA (Udruženje hrvatskih arhitekata), koje su omogućile eksperimente i inovacije u praksi, i stvorile ambijent za novi kritički diskurs. Jedan od osnovnih instrumenata za stvaranje takvog ambijenta su arhitektonski i urbanistički konkursi, čije se sprovođenje u Hrvatskoj u velikom broju pokazalo kao uspešan način za dobijanje natprosečnih rešenja, istovremeno etablirajući tada vrlo mlade arhitekte u današnje nosioce savremene arhitektonske scene.

Vrednost ove knjige je u tome što, umesto pukog prikazivanja inače kvalitetne i interesantne arhitektonske produkcije, istražuje temu perifernog momenta u Hrvatskoj, kao njenog konteksta, kroz seriju različitih analiza.

Prvo poglavlje, naslovljeno Zapažanja (Observations) sadrži tekstove nekoliko vodećih svetskih kritičara – Kenneth Frampton, Aaron Betsky, Stefano Boeri, Manuel Gausa i Hans Ibelings.

Poglavlje Atmosfera (Atmosphere) pokušava da artikuliše kompleksni postsocijalistički/posleratni identitet Hrvatske kao ambijent u kome periferni momenat nastaje, uslove u kojima opstaje i razvija se, i da definiše faktore koji dovode do njegovog kraja u sadašnjosti.

Iz “negativnih uslova” posmatranog perioda (nedostatak regulative, slabe institucije, premali budžeti, neobrazovani investitori…) proizašli su inovativni pristupi i eksperimenti, koji su iz tih uslova izvlačili maksimum, a arhitektonski biroi preuzeli su, umesto institucija, odgovornost za grad. Dvadesetak izvedenih projekata takvih biroa prikazano je u okviru poglavlja Prakse (Practices).

Poslednji deo knjige, Diskusije (Discussions), sadrži pojedinačne intervjue sa sva četiri biroa uključena u studiju (3LHD, Njirić+, Randić-Turato, Studio UP) i jedan grupni razgovor sa njima na temu perifernog momenta.

Periferni momenat u Hrvatskoj kao takav nestaje sa istovremenim dolaskom krize i završetkom integracije u EU, a arhitektonska elita moraće naći nove načine za unapređenje struke. Da li i gde arhitektonska struka u Srbiji danas može pronaći svoje uporište – u činjenici da je i dalje periferija, ili u postkriznom ekonomskom rastu i EU integracijama, ili nečemu sasvim trećem? Verujemo da ova knjiga može pomoći da se ti uslovi, i prilike koje oni pružaju, prepoznaju i iskoriste.

Tekst: Kosta Mijić
Faktografija
NaslovA peripheral moment. Experiments in architectural agency, Croatia 1999-2010
AutorIvan Rupnik
IzdavačActar (Barselona/Njujork)
Godina2011.
JezikEngleski
ISBN978-84-92861-57-6


A peripheral moment / inovativne tipologije



Uključi se u diskusiju
Dosadašnji komentari (0)

Ili se uloguj:


*Komentari se pregledaju pre objavljivanja