03 Hotel Haludovo, Krk

In memoriam – Akademik Boris Magaš, arhitekta – humanista

Moj projekt splitskog stadiona dio je mog arhitektonskog svjetonazora i filozofije projektiranja, s naglašenim respektiranjem prostora: na isti sam način promišljao i hotelske komplekse, i dječji vrtić, i sakralne objekte. Prostor u kojem stvarate, njegov duh, jednostavno morate osjećati, doživjeti i shvaćati, to je bit svega.
Boris Magaš

Akademik Boris Magaš je svojim bogatim dugogodišnjim stvaralaštvom i pedagoškim radom značajno obogatio jugoslovensku i hrvatsku arhitekturu druge polovine XX i prvu deceniju ovog veka. Zastupajući ideju arhitekture kao umetničke i inženjerske discipline, Magaš je u svojim projektima podjednako isticao umetničku i estetsku, inženjersku i konstruktivnu, ali i teorijsku stranu arhitekture, koja po njemu uvek treba da bude umetnost građenja, iz koje proizilazi oblik kao refleksija. Takva arhitektura uvek oblikovno interpretira funkciju, što je primetno u njegovom opusu objekata različitih namena i sadržaja, te oblikovnih i konstruktivnih rešenja.

Kao projektant i umetnik, mislilac i nastavnik, gospodstvenog držanja i bogate erudicije, što u današnjem vremenu društvene istovetnosti predstavlja pravu retkost, Boris Magaš je bio uzor Albertijevog renesansnog umetnika intelektualca i humaniste. Živeći arhitekturu kroz projektovanje, pisanje i rad sa studentima, Magaš je još od studentskih dana imao priliku da uči i sarađuje sa najznačajnijim profesorima zagrebačkog Arhitektonskog fakulteta poput Kauzlarića, Strižića, Albinija, Turine i Mohorovičića, koji su svojim stvaralačkim i pedagoškim radom odredili pojam zagrebačke škole arhitekture.

Magaš je podjednako crpeo inspiraciju iz ambijenta i arhitekture grčkog antičkog teatra, srednjovekovnih gradskih aglomeracijâ, gotskih katedralâ, renesansnih traktatâ i remek delâ pionirâ moderne arhitekture, stvarajući savremenu arhitekturu koja, kako on ističe, nije negacija istorijske, već njen direktan nastavak. Jer na temeljima istorijskog gradi se buduće, smatrao je arhitekta Magaš, čija arhitektura je često bila nagoveštaj novog i izraz inovativnog. Izlazeći iz sfere tadašnjih aktuelnih projektantskih stremljenja, on je u svojim projektima išao korak ispred, tragajući za novim arhitektonskim mogućnostima, koje su proizilazile iz dominacije intelektulanog i intuitivnog (senzibilnog) u stvaralačkom procesu.

Smatrajući ove duhovne vrednosti krucijalnim za razvoj arhitekture, iznetim u doktorskoj disertaciji Analiza dominacije intelektualnog ili senzibilnog faktora u procesu arhitektonskog stvaralaštva (1977) – jedan od onomad prvih umetničko-projektantskih doktorata, Magaš je kreativnu komponentu stvaralačkog procesa vezao za senzibilnu i emotivnu stranu arhitekte-umetnika, a razumevanje vrednosti prošlog i budućeg za njegov intelekt, ističući tako pristup arhitekturi koji je začet još u renesanom pojmu designo.

U projektantskom radu nisu ga okupirale teme urbanizma i promišljanje detaljâ u arhitekturi, ali je u svojim projektima jasno pokazao senzibilitet za arhitektonski prostor, sklop i oblikovanje, koji su često bili deo različitih tipologijâ, funkcijâ i različitih veličinâ – od sportskog stadiona do intimnih sakralnih prostorâ. Kontekstualizujući arhitektonske prostore i oblike sa prirodnim ili gradskim okruženjem, na suptilan oblikovno-tematski, estetski ili apstraktan način, Magaš je kao arhitekta humanista asimilirao lokalno i tradicionalno, savremeno i univerzalno.

Nedavno je u Zagrebu, u izdanju Školske knjige, objavljena knjiga Arhitektura – pristup arhitektonskom djelu, koja je nastala na osnovu predavanja profesora Magaša na predmetu Teorije arhitekture koji je držao na zagrebačkom Arhitektonskom fakultetu od 1983. do 2000. godine. Ovim udžbenikom je objedinjen i predstavljen njegov dogogodišnji pedagoški i naučni rad kome je on bio vrlo posvećen, te je sa velikom pažnjom pripremao svako svoje predavanje. Vrata njegovog kabineta su studentima uvek bila otvorena, za neiscrpne i inspirativne razgovore o arhitekturi, istoriji i projektovanju, ističući tako važnost edukacije arhitekata o mnogobrojnim istorijskim i aktuelnim stručnim i životnim temama.

Za života, Magaš nikada nije imao samostalnu, autorsku izložbu svojih radova niti objavljenu monografiju. Sve takve ponude je odbijao jer, kako je rekao, jednostavno nije imao potrebu za tim. Ništa mi nije dovoljno dobro da pokažem javnosti, jer onoga trenutka kada je djelo napravljeno, već ga je vrijeme prešlo. Boris Magaš će ostati zapamćen kao veliki meštar i profesor, skroman i nenametljiv, arhitekta umetnik i arhitekta intelektualac, koji će svojim projektima i tekstovima inspirisati još mnoge generacije studenata i arhitekata.

Nebojša Antešević
Boris Magaš - Foto: Alen Žunić Boris Magaš rođen je 1930. u Karlovcu (Hrvatska). Diplomirao je 1955. godine na Arhitektonskom odseku Tehničkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu, a doktorirao 1977. na Arhitektonskom fakultetu u Zagrebu, gde je bio dugogodišnji profesor na predmetima Teorija arhitekture i Projektiranje VIII i IX. Godine 1967. postaje šef projektantske grupe projektnog biroa Interinženjering u Zagrebu, a od 1969. bio je vodeći projektant Građevno projektnog zavoda u Rijeci. Autor je značajnih projekata hrvatske i jugoslovenske arhitekture, dobitnik brojnih nagrada i priznanja, među kojima se ističu dve nagrade za životno delo, Vladimir Nazor (1991.) i Viktor Kovačić (1993.). Vandrednim članom Jugoslavenske Akademije Znanosti i Umjetnosti postaje 1988., a savetnik za arhitekturu i urbanizam Predsednika Republike Hrvatske 1991. godine. Za redovnog člana Hrvatske Akademije Znanosti i Umjetnosti izabran je 1991. godine. Od 2001. bio je profesor emeritus Sveučilišta u Zagrebu.

Boris Magaš – Foto: Alen Žunić
 
Boris Magaš rođen je 1930. u Karlovcu (Hrvatska). Diplomirao je 1955. godine na Arhitektonskom odseku Tehničkog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu, a doktorirao 1977. na Arhitektonskom fakultetu u Zagrebu, gde je bio dugogodišnji profesor na predmetima Teorija arhitekture i Projektiranje VIII i IX. Godine 1967. postaje šef projektantske grupe projektnog biroa Interinženjering u Zagrebu, a od 1969. bio je vodeći projektant Građevno projektnog zavoda u Rijeci. Autor je značajnih projekata hrvatske i jugoslovenske arhitekture, dobitnik brojnih nagrada i priznanja, među kojima se ističu dve nagrade za životno delo, Vladimir Nazor (1991.) i Viktor Kovačić (1993.). Vandrednim članom Jugoslavenske Akademije Znanosti i Umjetnosti postaje 1988., a savetnik za arhitekturu i urbanizam Predsednika Republike Hrvatske 1991. godine. Za redovnog člana Hrvatske Akademije Znanosti i Umjetnosti izabran je 1991. godine. Od 2001. bio je profesor emeritus Sveučilišta u Zagrebu.

Hotel Solaris, Šibenik Magaš će ostati zapamćen kao autor koji je svojim projektantskim, teorijskim i pedagoškim radom obogatio hrvatsku i jugoslovensku arhitekturu, a njegovi najpoznatiji realizovani projekti su postali antologijska dela domaće i svetske arhitekture: Gradski stadion Poljud u Splitu (1976-79.), koji je inovativnim inženjerskim i oblikovnim rešenjem bivao uzor mnogim svetskim stadionima; hotelski kompleks Haludovo u Malinskoj na ostrvu Krku (1969-70.), predstavlja najznačajnije delo primorske hotelske arhitekture druge polovine šezdesetih godina minulog veka, nakon čega je usledila najplodonosnija decenija jugoslovenske hotelske arhitekture, inicirana zakonom o pravu na godišnji odmor i okretanju zemlje ka turizmu; pored kompleksa Haludovo, koji je ostao simbol modernizacije i novih progresivnih ideja jugolsovenskog socijalističkog društva, Magaš je projektovao hotelski kompleks Solaris kod Šibenika (1967-68.), objašnjavajući ga kao temu Mondriana koji je ušao u krajolik dalmatinskih gromača; apstraktnost i snaga izraza prožimaju Muzej oslobođenja u Sarajevu (u koautorstvu sa Šmidihenom i Horvatom) 1959-63.; a dečiji vrtić Vjeverica na Mihaljevcu u Zagrebu (1973.) čini razigranu oblikovnu i prostornu strukturu obojenu vernakularnom arhitekturom i prirodnim okruženjem; trebalo bi još spomenuti i Crkvu Sv. Nikole Tavelića sa samostanom na Turniću u Rijeci (1983-88); Dominikansku crkvu Blaženog Augustina Kažotića u Zagrebu (1995-2004.); Pravni fakultet u Rijeci (sa Olgom Magaš), te Ambulantu Dina na Krku (sa M. Uravić, 1980.).

Hotel Solaris, Šibenik
 
Magaš će ostati zapamćen kao autor koji je svojim projektantskim, teorijskim i pedagoškim radom obogatio hrvatsku i jugoslovensku arhitekturu, a njegovi najpoznatiji realizovani projekti su postali antologijska dela domaće i svetske arhitekture: Gradski stadion Poljud u Splitu (1976-79.), koji je inovativnim inženjerskim i oblikovnim rešenjem bivao uzor mnogim svetskim stadionima; hotelski kompleks Haludovo u Malinskoj na ostrvu Krku (1969-70.), predstavlja najznačajnije delo primorske hotelske arhitekture, druge polovine šezdesetih godina minulog veka, nakon čega je usledila najplodonosnija decenija jugoslovenske hotelske arhitekture, inicirana zakonom o pravu na godišnji odmor i okretanju zemlje ka turizmu; pored kompleksa Haludovo, koji je ostao simbol modernizacije i novih progresivnih ideja jugolsovenskog socijalističkog društva, Magaš je projektovao je hotelski kompleks Solaris kod Šibenika (1967-68.), objašnjavajući ga kao temu Mondriana koji je ušao u krajolik dalmatinskih gromača; apstraktnost i snaga izraza prožimaju Muzej oslobođenja u Sarajevu (u koautorstvu sa Šmidihenom i Horvatom) 1959-63.; a dečiji vrtić Vjeverica na Mihaljevcu u Zagrebu (1973.) čini razigranu oblikovnu i prostornu strukturu obojenu vernakularnom arhitekturom i prirodnim okruženjem; trebalo bi još spomenuti i Crkvu Sv. Nikole Tavelića sa samostanom na Turniću u Rijeci (1983-88); Dominikansku crkvu Blaženog Augustina Kažotića u Zagrebu (1995-2004.); Pravni fakultet u Rijeci (sa Olgom Magaš), te Ambulantu Dina na Krku (sa M. Uravić, 1980.).

Naslovnica knjige Arhitektura Njegovi arhitektonski projekti publikovani su u mnogim inostranim knjigama i časopisima, poput: Architecture in the 20th Century (Udo Kulterman); Zeitgenossische Architectur in Osteuropa (Udo Kulterman); Hotels, Motels and Condominiums (Fred Lawson); L'architecture d'aujourdhui, Detail, Bauwelt, Domus, Deutsche Bauzeitschrift, The architects Journal, Progressive Architecture, Polytechnisch tijdschrift i dr.

Naslovnica knjige Arhitektura
 
Njegovi arhitektonski projekti publikovani su u mnogim inostranim knjigama i časopisima, poput: Architecture in the 20th Century (Udo Kulterman); Zeitgenossische Architectur in Osteuropa (Udo Kulterman); Hotels, Motels and Condominiums (Fred Lawson); L’architecture d’aujourdhui, Detail, Bauwelt, Domus, Deutsche Bauzeitschrift, The architects Journal, Progressive Architecture, Polytechnisch tijdschrift i dr.


U intervjuu za HTV, Boris Magaš govori o svome radu, prvenstveno o stadionu na Poljudu koji je po njemu nedvojbeno najjača arhitektura koju je napravio



Uključi se u diskusiju
Dosadašnji komentari (0)

Ili se uloguj:


*Komentari se pregledaju pre objavljivanja