dvorana-Krk-071

Humanizacija arhitekture i zajednice

U jednom od svojih istraživačkih radova, arhitekta i profesor Juraj Najdhart zapisao je sedamdesetih godina da su „skladni gabariti naših ljudskih aglomeracija prošlosti najbolji dokaz da je tu nekada obitavao skladan čovek.“ Ovo se ne bi moglo tvrditi za naše dehumanizovane ambijente, smatrao je Najdhart, jer gabariti nas odaju. Upravo su gabariti, ambijentalna skladnost i čovekomernost ono što izdvaja projekte osnovne škole i sportske dvorane sa trgom u starom gradu Krku, nastali u studiju arhitekte Idisa Turata u periodu od jedne decenije.

Srednjovekovna gradska anglomeracija, opasana gradskim bedemima, gusta urbana matrica ispresecana uskim kamenim ulicama, mali gradski trgovi i izrazita regulacija, ujednačen kolorit i materijalizacija, te životnost gradskih ulica i javnih prostora, čine karakterističan mediteranski ambijent stragog grada Krka. Kada je krajem devedesetih godina došlo do inicijative za izgradnju nove škole, dilema unutar lokalne zajednice i gradskog veća bila je da li školu izgraditi na mestu postojeće, unutar srednjovekovnih bedema gde su svi nekada išli u školu, ili izvan gradskih zidina, gde je više prostora i bolja pristupačnost, ali bez specifičnog duha mesta.

U potrazi za najboljim rešenjem organizovan je pozivni konkurs, a u izboru lokacije i projekta učestvovala je cela lokalna zajednica. Pobednički projekat arhitekata Idisa Turata i Saše Randića planirao je smelu arhitektonsko-urbanističku intervenciju na severoistočnom obodnom delu srednjovekovnog grada Krka. Porušen i zarastao gradski bedem, stara školska zgrada s kraja XIX veka, strogi uslovi Odeljenja za zaštitu spomenika i susretljiv gradonačelnik činili su kontekst ovog poduhvata, koga će arhitekti u obostranom poverenju realizovati, inicirajući i narednu fazu projekta sportske dvorane sa trgom.

Prvi važan korak za arhitekte bio je uspostavljanje odnosa prema gradskom bedemu. Ideja zamene postojeće škole novom bila je delimično podstaknuta od strane Odeljenja za zaštitu spomenika, s obzirom da je ona do tada dominirala gradskom vizurom. Nova škola trebala je stoga biti što više pomerena od obnovljenog gradskog zida i visinski prilagođena okolnim objektima, kako bi se naglasila horizontalnost utvrđenja i istakli zvonici crkava obližnjih manastira kao vertikalni prostorni akcenti.

S obzirom na savremene funkcionalne i prostorne zahteve objekta edukacije, potrebna veličina nove škole nije bila u razmeri sa srednjovekovnim gradskim gabaritima. Škola je oblikovana spram uslova lokacije, te je dobila slomljeni Z oblik osnove, koji će omogućiti povezivanje funkcionalnih zona škole i spoljašnjih javnih prostora.

Brišući granice između javnih gradskih površina i unutrašnjih prostorâ, škola postaje deo grada, urbani gabarit koji integriše okolne ulice i trg u prostor škole. Svojim sadržajima orijentisana je ka spoljašnjosti: oko neprimetnog glavnog ulaza su grupisani javni školski sadržaji, stvarajući uzajaman odnos između prostora ulice i škole. Sa druge strane, duž obnovljenog bedema, formirana je kamena ulica kao produžetak školskog prostora. U ovoj zoni su učionice: mlađi uzrast dece je u prizemnju i prostor ulice između škole i bedema koriste kao dvorište za igru, dok starijem uzrastu pripadaju učionice na spratu, odakle se pruža pogled preko bedema.

Oblikovanje fasadâ prati savremena estetika, nenametljivo i skladno kamunicirajući sa srednjovekovnim urbanitetom. Fasade bazično definišu ravna žbukana fasadna polja, trakaste staklene površine i betonski okvir osnovnog korpusa. Glavna zapadna fasada, za razliku od one okrenute bedemu, definisana je karakterističnim kontekstualnim elementima poput ravnih i pastelno bojenih malterisanih površina različite granulacije, dajući joj skladnu proporcionalnost.

Na staklene površine fasade reflektuju se sunčani zraci, okolni gradski ambijenti, površine i boje. U predvečerje i noću, unutrašnja svetla i jarke boje enterijera kroz zastakljene površine oblikuju fasade prozračnim pastelnim mediteranskim nijansama. Zbog izlomljene forme, konfiguracije terena i materijalizacije objekat deluje lagano i nisko, a njegova izlomljena i blago nagnuta krovna površina (iako neprohodna) daje mu karakter pete fasade preko koje se uspostavlja vizuelni kontinuitet sa okolinom. Isti kamen je korišćen za obnovu fortifikacijskog zida, izradu prefabrikovanih elemenata za školu, ili upotrebljen kao agregat za potporne zidove ili fasadne elemente.

Faktografija
ObjekatŠkola, Dvorana i trg
MestoKrk (Hrvatska)
ProgramObrazovanje, sport i kultura
Godina1999-2013.
PovršinaŠkola: 4.300 m²; Dvorana: 1.020 m²; Trg: 1.312 m²
AutorDvorana i trg: Arhitektonski biro Turato; Škola: Randić-Turato
FotografijeRobert Leš, Sandro Lendler, Ivan Dorotić, Jure Živković


kompleks-krk
01 1256761406-skola-avion-mail1a-Robert-Les
elementarySchool_krk_-7
1256761355-218-hall-Robert-Les
elementarySchool_krk_-4


Drugu fazu intervencije, gotovo deceniju docnije, čini projekat sportske dvorane sa trgom, realizovan u samostalnom birou Idisa Turata. Projekat predstavlja završnu asimilaciju svih arhitektonskih i urbanističkih aspekata usmerenih povezivanju starog i novog, konačni dijalog između arhitekte, lokalne zajednice i zatečenog ambijenta. Period između realizacije škole i dvorane omogućio je da nova škola postane važan deo lokalne zajednice, a da se izgradnja dvorane nametne kao neophodna.

Nova dvorana je u neposrednoj blizini osnovne škole i osim što ima ulogu školske fiskulturne sale, koristi se za potrebe sportskih događaja, kulturnih aktivnosti i javnih svečanosti. Iz tog razloga je deo njene fasade otvoren ka trgu, stvarajući funkcionalni kontinuitet prostora trga i dvorane. Uz to, urbani ansambl škole, dvorane i trga okružen je sa nekoliko crkava i manastira, čija dva zvonika naglašavaju prostor trga. Ovako vizuelno i funkcionalno objedinjen javni gradski prostor može se koristiti za profane ili sakralne aktivnosti.

Projekat je zahtevao rušenje obližnjeg starog učeničkog doma a arheološki ostaci starog manastira, pronađeni prilikom njegovog rušenja, morali su biti sačuvani i propisno prezentovani. Za arhitektu je to bilo presudno u formiranju koncepta i funkcionalne organizacije, te stari kameni zidovi postaju sastavni deo dvorane, utičući na njen oblik i gabarit. Pored franjevačkog manastira, visoki zidovi koji formiraju fasadu dvorane grade nastavak uličnog fronta opasanog kamenim ruhom. Kao snažan motiv istorije i svedok sadašnjosti ovi zidovi obavijaju različite priče koje se dešavaju svakodnevno, utičući na kreiranje novog fasadnog omotača dvorane koji tako i oblikovno komunicira sa okruženjem.

Najprepoznatljivi i najkarakterističniji elementi dvorane jesu fasade, na kojima se smenjuju zatečeni kameni zidovi i kreirani betonski montažni blokovi namenski osmišljeni i lokalno, ručno radionički izrađeni. Betonski blokovi su zapravo negativ strarog kamenog suhozida (u drvenim kalupima napravljen je slog suhozida preko koga je postavljena folija i potom izliven beton). Jedinstven i bazičan proces prefabrikacije, kao inverzni proces gradnje, izum je arhitekte.

Na dvorani dominira snažno i pokrenuto prednje pročelje koje ujedno formira vertikalnu kulisu prostora trga. Glavnu fasadu gradi šest velikih betonskih monolitnih blokova, koji imaju završni „terrazzo“ sloj, kao antičku tehniku karakterističnu za podne površine. Na projektu škole ova tehnika je primenjena za vertikalne elemente, tako da se uz površinu trga formira vertikalni paravan koji reflektuje svetlo, naglašavajući prostor trga kao otvorenu urbanu scenu.

Arhitekta je, igrajući se tradicionalnim i savremenim graditeljskim elementima, kombinovao njihove odnose, menjajući izvornu upotrebu pojedinih materijala. Tako je teraco upotrebljen za spoljnu površinu trga, iako je izvorno njegova upotreba obično enterijerska. Crvena boja pločâ koje pokrivaju prostor trga je u kontrastu sa svetlom površinom monolitnih blokova glavne fasade dvorane, na kojima se, zavisno od svetla, pojavljuje crveni odsjaj. Popločana površina trga crvenim uglačanim pločama prati gabarit nekadašnjeg starog manastira koji se nalazio na tom mestu. Na površini trga je izveden geometrizovani procep u kome je zasađeno nisko drveće, čime je ostvarena veza sa oštrim linijama na glavnom pročelju dvorane.

Ulaz u dvoranu se nalazi na fasadi okrenutoj ka školi, dok trakasta zastakljena površina i obrada fasade u svetlom žbuko malteru potvrđuju da je novi objekat u direktnoj komunikaciji sa predhodno izgrađenim objektom. Veza sa školom osim podzemnog hodnika ostvarena je i kroz oblikovanje enterijera i upotrebu jarkih boja podova, zidova, stepenica i plafona.

Izgradnjom sportske dvorane i uređenjem novog gradskog trga upotpunjen je postojeći i formiran novi urbanitet na obodu starog grada Krka. Škola je omogućila obrazovanje primereno savremenim standardima, dvorana je proširila svoju funkcionalnu upotrebu na razne aktivnosti u zajednici, a novi gradski trg kao značajan deo istorije mediteranskih gradova postao je spona između prostora i korisnika. Arhitekta je pokazao da je i danas moguće stvarati arhitekturu koja poštuje i slojeve prošlosti i zahteve korisnika. Ovakva obostrana komunikacija je jedino moguća ako gradimo i čuvamo međusobno poverenje, koje će i novim generacijama svedočiti da je tu obitavao skladan čovek.

Nebojša Antešević
3-Sports hall and square Krk - photo by Sandro Lendler
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
9630244502_0d08ccf205_k
12-Sports hall and square Krk - photo by Ivan Dorotic
16-Sports hall and square Krk - photo by Domagoj Blazevic



Širi dalje
Srodni sadržaji

Uključi se u diskusiju
Dosadašnji komentari (0)

Ili se uloguj:


*Komentari se pregledaju pre objavljivanja