Socijalno stanovanje Padina 3A Studio

Bela oaza

Usled raspada socijalističke Jugoslavije i ratnih sukoba devedesetih godina došlo je do izraženih migracionih kretanja ka gradskim sredinama u Srbiji, posebno prema glavnom gradu Beogradu; dok se višegodišnji period tranzicije ka novom demokratskom poretku vidno ispoljio na brojne aspekte životnog standarda, zakonodavnog uređenja i kulturnog miljea. Ovakve okolnosti su narušile dotadašnje uslove socijalističkog stanovanja i politiku usmerene stambene izgradnje, gde je država bila jedini investitor, vlasnik i egzekutor stambenih odnosa. Sve veći deficit stambenog fonda i ekonomske prilike uzrokovale su pojavu nelegalnih naselja na obodima gradova, što je vremenom postala praksa koja je zahvatila i druga gradska naselja.

Jedno od takvih mesta u centralnoj beogradskoj opštini Zvezdara jeste naselje Padina, formirano u okviru modernističke vizije planiranog zelenog pojasa od stotinjak hektara nadomak masivnih stambenih blokova iz osamdesetih godina. U ovom naselju gde dominira nelegalna izgradnja individualnih ali i više porodičnih stambenih zgrada, arhitekti iz 3A Studia su uspeli da, uz pomoć savesnog investitora koji je i sam stanovnik tog naselja, kreiraju stambene objekte u skladu sa zakonodavnim i planskim propisima, doprinoseći tako urbanizaciji i estetskim svojstvima u naselju čiji su stanovnici, zbog nekontrolisanih zahvata u prostoru i samogradnje, uskraćeni za postojanje ili opremljenost javnih površina.

Namera investitora je bila da na legalan način pristupi projektovanju i izgradnji manjih višeporodičnih stambenih objekata, te da se kroz prodaju stanova obezbede sredstva za kupovinu parcele i gradnju sledeće zgrade u komšiluku (po ustaljenom ovdašnjem principu – parcela u zamenu za stan u budućoj zgradi). S obzirom na neobaveznost izdvajanja budžetskih sredstava za sprovođenje stambene politike i nedovoljan broj izgrađenih socijalnih stanova koji se realizuju uglavnom uz pomoć Evropskih fondova i kredita, ovaj investitor je prepoznao stanje i uslove stambenog tržišta, kao i realne dohodovne mogućnosti za kupovinu stana prosečne veličine od 35 do 50 metara kvadratnih, ili po ceni od oko hiljadu evra po kvadratnom metru.

Arhitekti su se stoga morali prilagoditi skromnim finansijskim sredstvima, delujući u kontekstu bez ambijentalnih vrednosti, u kome je izgrađeno okruženje proizvod individualnog graditeljskog simulakruma. Od 2011. godine su u nekad neformalnom naselju nadomak šire gradske zone podignute tri stambene zgrade, formirajući tako svojevrsni stambeni blok koji zadovoljava propisane elemente za stanogradnju, uz adekvatne parking prostore i uređenje partera. Osnovni projektantski zadatak je uvek podrazumevao što veći broj manjih stanova, zadovoljavajući pri tome gotovo minimalne uslove propisane pravilnikom za projektovanje stambenih zgrada, što je prema prostorno-dimenzionim normativima i kvalitetu gradnje blisko socijalnom stanovanju.

Polazna ograničenja su uslovila pristup iz koga je proizašao osnovni motiv koji su arhitekti primenili na svakom od objekata, razvijajući kompozicionu temu geometrizacije krovova nastalu iz volumena objekta, što je zgradama naročito u strukturi bloka dalo posebne estetske vrednosti. Suprotstavljajući se kontekstu u kome nema arhitekture, autori su oblikovanjem krovnih ravni postigli da svaki objekat ima drugačiji tretman potkrovlja i krovnih badža, jer je to kako ističu bio jedini način gde su mogli da se izraze, a time ujedno i odgovore na urbanističke apsurde, posebno vidljive u panorami naselja sa dominirajućom vizurom isprepletanih krovnih površina i oblika. Bazični arhitektonski elementi, jeftina materijalizacija i jednostavna fasadna opna neutralnih sivih tonova primenjeni na zgradama odraz su skromnih sredstava i raspoloživih izvođačkih mogućnosti. Zgrade imaju od 11 do 14 stanova jednostavne organizacije osnovnih funkcija sa malim otvorenim lođama ili balkonima koji akcentuju fasade i čine ih oblikovno atraktivnijim. Pristup stanovima se obavlja preko jedne ili dve odvojene vertikalne komunikacije i uskih stepenišnih podesta. Takođe, radi umanjenja troškova i brže izgradnje, podzemna parking garaža je izvedena samo na prvoj zgradi, dok je kod narednih zgrada parkiranje planirano na slobodnom prizemlju u gabaritu objekta i na parceli.

Realizaciju je pratila neizvesnost svakog narednog projektnog zadatka, potom brza gradnja i useljenje u periodu jedne godine, praktičnost u izvođenju i pojednostavljenje svih elemenata, što je arhitektima proširilo iskustva kako raditi za štedljivog investitora i nadasve kako u takvim okolnostima pristupiti zahtevima tržišta, projektovanju i organizaciji gradnje. Projekat stambenih zgrada u Beogradskom naselju Padina primer je čestih uslova u kojima stvaraju arhitekte u Srbiji, a posebno njihovih nastojanja da održe kontinuitet u radu i saradnju sa investitorom, da iznađu način kako da prevaziđu prepreke birokratije i uz to podstičući savremenu arhitektonsku praksu i kvalitet neposrednog okruženja.

Nebojša Antešević
tekst originalno pisan za časopis A10, za izdanje broj 69, koje nije dospelo u štampu usled bankrotstva izdavača
Faktografija
ObjekatNiskobudžetne stambene zgrade u naselju Padina
MestoBeograd, Zvezdara (Srbija)
ProgramStanovanje, P+2+Pk
Godina2011-
Autor3A Studio
Autori: Natalija Ristanović, Zoran Ivković, Milan Španjević
FotografijaRelja Ivanić


Socijalno stanovanje Padina 3A Studio
Socijalno stanovanje Padina 3A Studio
Niskobudžetno stanovanje Padina, 3A Studio, fotografije: Relja Ivanić
Socijalno stanovanje Padina 3A Studio



Širi dalje
Srodni sadržaji

Uključi se u diskusiju
Dosadašnji komentari (0)

Ili se uloguj:


*Komentari se pregledaju pre objavljivanja